maandag 18 mei 2015

Sociale spellen

Ik wil wat kwijt over mijn overprikkelingen.

Het meest raak ik overprikkeld als er in sociaal opzicht (meestal één op één, maar ook in groepen) wat van me verwacht wordt. Ik kan rustig naar een EVA-dag of -weekend gaan, een sing-in met 2000 mensen , een concert of naar andere events met veel mensen. Op de één of andere manier filter ik de mensen weg. Focus ik me op rare lampen of nutteloze gordijnen. (Zijn er mensen dan?). Dat is een strategie die ik mezelf geleerd heb en al mijn leven lang zo werkt. En het werkt, want de boodschap die gebracht wordt komt binnen. Ik filter alles weg. En kan luisteren, genieten van zang of zelf zingen, etc. En ook geniet ik voor het moment wel van ontmoetingen. Bekenden die ik ontmoet. Die ik een hand druk en probeer met oogcontact te groeten. De lach die ik dan heb, is er enerzijds één van onzekerheid en anderzijds gemeend. Ik ben óók een mens en geniet oprecht van ontmoetingen. Waarom? Omdat ik óók van die ander houd! (en die ander van mij).

Wat uitleg over die onzekerheid:
Het sociale contact blijven aangeleerde 'spelletjes', dus ik blijf mezelf dan ter plekke afvragen, of ik het spelletje op dat moment wel goed speel. Dubbelop dus: én het sociale trucje uitvoeren én constant mezelf moeten controleren of dat wel goed gaat; en dat kan ik zélf wel vinden... maar kwam het ook zo op die ander over??? Had de ander door dat het een trucje was? Of zag het er natuurlijk uit?  En het moeilijke... Dat zijn alleen vragen die de ander kan beantwoorden. Dus eenmaal thuis, malen die vragen door. Ik speel het spelletje nogmaals in mijn hoofd en nogmaals en nogmaals. Had ik niet beter zus... of zo... Was het lachen niet al te gemaakt? Viel het op dat er ook onzekerheid achter zat, of viel alleen mijn gemeende hartelijkheid op? Je doet constant je best om niet door de mand te vallen. Om een ontmoeting zo natuurlijk mogelijk te laten zijn. De vragen achteraf zijn niet in de categorie of de ander mij wel van waarde vond. Dit zijn geen waarde-vragen. Ik bén van waarde, óók als ik zo'n sociaal spel totaal verkeerd zou spelen. Je moet het meer zien als leren rijden in een auto. Ik zou constant feedback willen om beter, natuurlijker, te leren rijden. Niet meer aangeleerd nadenken wanneer ik moet schakelen, maar als een automatisme. (Gelukkig is dat in de praktijk wel het geval ;-) ). Het liefste bel ik alle mensen die ik één op één ontmoet heb op (wat ik ook doodeng vind... Vaak laat ik bellen aan mijn man over...) of schrijf ze. Want eenmaal dat spel 1000x nagespeeld in mijn hoofd (duurt gemiddeld een dag of 3), zou ik zo graag die feedback willen. Maar voor 'gewone' mensen, voor wie niet doorhebben hoe dat bij iemand met autisme werkt, is dat héél raar. Zij leggen net zo vanzelfsprekend contact met mensen, als dat de spijsvertering vol automatisme zijn werk doet. En dan kom ik met mijn vragen... Sterker nog... Een ander is de ontmoeting alweer vergeten. Is over op de orde van de dag.  Terwijl ik wil weten of ik alle regels goed heb toegepast, en zo niet, wat ik dan kan doen/oefenen om dat de volgende keer wel goed te doen. Want soms krijg ik ook wel eens feedback terug dat het niet zo handig was, ik dingen op een vreemde manier formuleerde, mijn lach niet gepast was, etc. En hoe raar zal mijn 'sociale spel' geweest zijn op de middelbare school... ik werd niet voor niets gepest, denk ik dan...

Wat ik ook erg vind is als ik in een ruimte zit en ik moet deelnemen aan een gesprek. Maar door teveel geroezemoes of tragere informatieverwerking, blijf ik op de achtergrond. Wat er gezegd wordt, komt niet binnen. Of als er geboord en gebeukt wordt. Dan voel ik dat in mijn lijf.
Dan word ik heel alert. Dat is lijfelijk. Het vorige ('sociaal spel'), speelt zich af in mijn hoofd (en uit zich ook lijfelijk).

Na élke gelegenheid met andere mensen, groot of klein, reünie of concert heb ik last van bovenstaande zaken. Dat weet ik inmiddels. Maar waarom ben ik van de ene last meer van slag dan van de andere? Dat is vaak een combinatie van dingen. Als er bijvoorbeeld al overprikkeling was.
Dat weet ik, en toch gebeurd het.

Gisteren was zo'n dag.
We gaan onze keuken wat verbouwen (is vandaag begonnen). Dus gisteren strubbeling met het uitruimen van de keukenkastjes (en mijn orde was niet mijn man zijn orde, dus het mokkend aan hem overgelaten.... want mijn orde was toch al verknald...). En daarbij... Onze zoon, die zéér onhandelbaar was gisteren, mij aanviel in krabben en schreeuwen. Kortom... ik was blij dat ik de overprikkelings-situatie kon ontvluchten richting een christelijk event. Andere zoon wilde er graag eens heen en nog iemand van onze kerk. Dus met zijn 3en op pad. Ik doe het zo graag... op deze manier deel uitmaken van het leven!!! En ja hoor. Verschillende handen geschud van mensen die ik kende en opnieuw of voor het eerst ontmoette. Het thema van het event was 'coming home'. Eenmaal 'coming home' werd ik geconfronteerd met de schade die de jongste zoon ook bij manlief nog had aangericht. Borden kapot. Tv weer van slag, door kei-hard er op slaan door onze jongste zoon.

En dan vandaag...
De 'vreemde sloper'. De herrie. Niet alleen hier in huis, maar ook bij de buren, die toevallig ook vandaag met een verbouwing begonnen zijn. En daarbij... het naspelen in mijn hoofd van al die - ogenschijnlijk - kleine sociale ontmoetingen van gisteravond. (maakte ik de grap op het juiste moment; keek ik de mensen goed aan, blah, blah, blah).

Dus... het is vandaag mis.
Ik voel het in mijn lijf. Ik kan niet uitleggen hoe. Een drukkend gevoel op mijn borstkas. Een hoofd dat niet stopt. Ik wil mezelf slaan. Omdat ik boos ben op mezelf, dat ik midden in een zware situatie thuis op pad ben gegaan naar 'mijn geneugten'. Ik voel me egoïstisch, dat ik mijn man wéér met de zorg thuis liet zitten. Ik wist dat dit én, én, én was, en toch nam ik het risico van nog meer prikkels. Of ik het soms ook opzoek. Het nodig heb... Op het moment zelf lijkt het in orde. Mijn man zegt dan: als het je ontspant moet je het doen. Want soms werkt dat wel zo. Soms vallen daarmee inderdaad de andere (over)prikkelingen weer even op z'n plek, waardoor ik het weer aankan. Met de laatste EVA-dag was dat zo. Maar dit keer niet. Omdat het stapelt. Het ene nog niet verwerkt, of het volgende op mijn bord. Met de 'spellen naspelend in mijn hoofd', word ik overspoeld door boorgeluid, etc.

Het schrijven van deze blog is even onderbroken, door mijn oudste zoon, die thuiskwam uit school.
Ik wissel wat woorden met de sloper en wat woorden met mijn zoon. Zegt mijn zoon: 'mam je komt wel autistisch over hoor... toen je "blah blah blah" zei'. Kortom: nu wel gelijk feedback. Hij is met zijn puber-zijn lekker direct. Maar wel eerlijk! Daar heb ik wat aan! Ik heb hem verteld van de sociale spellen in mijn hoofd van gisteren. En hij begrijpt het. Niet dat hij het op kan lossen, maar hij kan het zich wel levendig voorstellen. Dat is het voordeel van 'eigen'. Hij weet hoe zijn moeder is. Veroordeelt me niet. En is er eigenlijk gewoon mee opgegroeid.

Het zal altijd een zwakte blijven in mijn leven.
Moet ik dan voortaan thuisblijven van alle activiteiten waarbij ik tevoren weet dat er 'sociale spellen' zullen zijn? Je zou het bijna denken... Binnenkort is er weer een reünie. Weer van mijn ex-werk. Maar ik heb me nog niet opgegeven. De vorige reünie (van een andere afdeling) zit nog vers in mijn geheugen. Op het moment zelf héél gezellig. Dat meen ik oprecht. Nadien (en dat begon al in de auto), zwaar van slag geweest van 30 'sociale spellen', die ik in mijn hoofd aan het naspelen was. (gisteren bij het event, waren het er gelukkig geen 30). Het zal een voortdurend zoeken zijn naar de balans tussen 'deel willen nemen aan het leven' (in alle opzichten) en mezelf beschermen tegen de gevolgen van sociale activiteiten... ; respect hebben voor mijn eigen zwaktes. Het niet willen ontkennen door tóch maar weer te gaan (vanaf nu ben ik 'normaal' en heb ik nergens meer last van... (wat helaas niet het geval is en zolang ik leef ook niet zo zal zijn)). Ik doe zoveel mogelijk mijn best om met mijn zwaktes te leren leven. En om mijn zwaktes proberen te verminderen door de 'sociale spellen' beter proberen te spelen. Nog meer trucjes erbij. Nog meer compensatie-gedrag. Wil ik dat? Wil ik zó deelnemen aan het leven en de volgende 'gezellige reünie' aangaan? Ik ben oprecht geïnteresseerd in hoe het gaat met die ander. Maar na een dag zijn zij het gesprek al weer vergeten. En ik loop er nog dagen mee rond.
Ben ik geïnteresseerd in hoe het gaat met MIJ? Die vraag is niet egoïstisch. En dan vinden ze me maar raar, dat ik geen zin heb in de ontmoeting met al die 'gezellige mensen'. Er is er Eén die me NIET raar vindt en dat telt boven alles.

Midden in mijn overprikkeling vandaag, heb ik besloten dat ik meer moet thuiskomen bij mezelf. En dat betekent minder het risico opzoeken. Dan voel ik wél verdriet. Diep verdriet... want ik wil léven... met al die waardevolle medemensen. En met ál die leuke activiteiten, die me soms ook ontspanning bieden.

En nu? Wat drinken! Want juist in overprikkeling vergeet ik vaak te eten en vooral te drinken.


(foto gemaakt in Oostvoorne).

Geen opmerkingen:

Een reactie posten