vrijdag 5 juni 2015

De overeenkomst tussen mijn lach en het 'tiktouwtje' van onze jongste zoon

Onze jongste zoon (verstandelijk beperkt en autistisch) gebruikt al vanaf ongeveer zijn vijfde van die inpaklintjes (dat lint, dat vaak bij het Kruidvat aan een rol zit, naast het inpakpapier). Hij stopt dan zo'n stukje in zijn mond en splitst het razendsnel in de lengte. Vervolgens houd hij dat met één hand omhoog. Dat krullende lintje danst dan voor zijn ogen. En met wat gespannen mond en hand tikt hij daar op. Een repeterende beweging, ritmisch voor zijn ogen.
Kijk ook maar op deze foto's om een beeld ervan te hebben:


Op het moment dat hij met zo'n touwtje bezig is, is hij vooral met zich zelf bezig. Niet met het contact met de ander. Hij is dan in zijn eigen wereld. Als hij al wandelend zo'n touwtje vast heeft (wat zijn voorkeur heeft), heeft hij minder oog voor ons en zijn omgeving. Zodra je zegt het touwtje te willen afpakken, ontstaat er weer contact. Giechelend probeert hij het dan van ons weg te houden. Zonder touwtje is er het meest contact met zijn omgeving (inclusief ons). En toch kiezen wij er niet standaard voor zo'n touwtje bij hem weg te nemen. Waarom niet? Omdat hij het nodig heeft als emotie-regulatie. Al die prikkels die hem continu overvallen. Om daar grip op te hebben en dat te kunnen verwerken moet hij af en toe zijn eigen wereldje in duiken en op deze manier die prikkels en emoties (wat ook prikkels zijn) verwerken. Als hij geen touwtje (wij noemen dat een tiktouwtje (en hij begrijpt die term ook maar al te goed; als we langst een Kruidvat komen, wil hij naar binnen voor een stukje inpaklint)) heeft, dan gaat hij wel op andere dingen tikken. Op paaltjes. Op knoppen. Met zijn voeten stampen op putjes. Hij moet het kunnen voelen en tasten. Diepe druk. Met die regulatie kan hij de pieken aan emoties wat reguleren. Maar andersom, bij een daling van zijn aandacht dat weer terugbrengen op normaal niveau. Letterlijk regulatie dus.

Maar wat heeft dat nu met mijn lach te maken?
Omdat ik - op mijn manier - al van kinds af - eigenlijk hetzelfde doe. Niet met een touwtje. Maar met mijn lach. Als ik onzeker word of ben, dan ga ik lachen. Ik heb het zelf amper door. Maar anderen (mensen die mij beter kennen, weten dat), zien mij dan lachen op momenten dat dat totaal niet gepast is. Niet om de grapjurk uit te hangen. Integendeel. Het is vooral op momenten dat ik onzeker ben of met iets totaal geen raad weet. Daarom denken mensen ook gauw dat ik ze dan voor de gek houd. Dat ik bijvoorbeeld de ernst van een situatie niet inzie. Dat was ook hier het geval: http://kwetsbaarheid.blogspot.nl/2013/05/straf.html. Ik zal in die situatie bij mijn moeder in de tuin zéker gelachen hebben. Maar vergelijk het eens met bovenstaand tiktouwtje. Deze lach is voor mij óók emotie-regulatie! De pieken en dalen aan emoties reguleer ik ermee. Ondertussen in therapie (ook met Zucko mijn therapiehond), weet ik dat ik op zo'n moment ook mijn hoofd naar beneden gebogen heb. Van de ander af gericht. In mijn eigen wereld gericht. Wat ik nu met Zucko geleerd heb...: Ik moet met Zucko ook 'opdrachten' doen, waar ik soms best onzeker van word. Vooral als Zucko mij niet lijkt te begrijpen. Dan voel ik me onzeker. En ben ik bang dat ik Zucko onrustig heb gemaakt (vind het verschrikkelijk als anderen dóór mijn toedoen verdriet, pijn of onrust hebben). In zo'n situatie ga ik 'in mezelf' lachen. Máár dan ben ik mijn focus kwijt én het contact met Zucko is dan weg. Dan gaat hij maar op zijn matje liggen. Die parallel leer ik nu ook met mensen te trekken. Helemaal die lach afleren is niet de bedoeling. Ik heb die regulatie nodig om te kunnen functioneren. Maar ik weet nu wel (door Zucko) dat het contact met de ander dan weg is. Zolang ik me dáárvan bewust ben (of word gemaakt, door dat een ander me even uit die lach roept; 'Nu even focus en niet lachen' (want het gebeurt totaal automatisch)), kan ik de keus maken om in het contact te blijven óf om te blijven lachen, maar dan weet ik ook dat er even geen contact met de ander is. Dat bewustzijn helpt enorm. Dat bewustzijn maakte me óók verdrietig. Omdat ik dan opeens bewust de onzekerheid vóel. En meestal zit daaronder verdriet. Het is verdrietig als je onzeker wordt van - in het geval met Zucko - een opdracht die Zucko niet meteen begrijpt. Onzekerheid die helemaal niet nodig is. Want een minuut later is Zucko het alweer vergeten. En zo gaat dat bij veel mensen ook. Ik ben bang om ze pijn te doen. Een ander is de situatie allang kwijt. En ik blijf er maar in hangen, vul in en denk vooruit. Wat in de loop van de therapie ook duidelijk is geworden is dat Zucko en ik op elkaar lijken. Als je echt geëmotioneerd bent, komt Zucko naar je toe. Maar als je het speelt, net zo hard. En dát doen niet alle honden. Het beest is zó gericht op 'er voor je zijn', dat hij alles doet om je te pleasen. Zelfs al speel je de emotie, doet hij het nog voor je. Hij gaat daarbij over zijn grens. Hij heeft mij of een therapeut nodig, die hem af en toe verplicht om rust te nemen en op zijn matje te gaan. Want uit zichzelf zorgt hij slecht voor zichzelf.

Ik please ook (nog te) gemakkelijk anderen. Omdat ik anderen geen pijn wil doen. Maar áls er dan iets uitkomt, komt het er in één grote rij aan (bijvoorbeeld) verwijten uit (wat bij mijn man vaak als een katalysator werkt; logisch, want hij voelt zich in de hoek gedrukt; hij weer kribbig, etc.). In plaats daarvan mag ik het in een korte zin zeggen en uitleggen waarom (omdat een ander dat niet kan lezen). Bijvoorbeeld: 'Ik vind het niet prettig dat je alles scheef in het kastje zet. Dat geeft namelijk onrust in mijn hoofd. Misschien zie je het niet.' Dat klinkt anders dan een dag of week deze onrust opsparen (uit angst om pijn te doen) en dan een hele rij aan verwijten wat hij wel niet fout doet er uit gooien. En eenmaal gezegd is het net als bij Zucko: het is weer snel 'vergeten'. Mensen gaan ook weer snel over tot de orde van de dag. Zitten er niet dagen, weken of zelfs maanden mee, net als ik.
Ik kan even in mijn eigen wereld lachen en ook overgaan tot de orde van de dag.

Als ik ergens óm lach, heb ik overigens een ander soort lach.
Maar mijn 'onzekerheids-lach' is naar binnen gericht.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen