zondag 2 april 2017

Hoe hoort het eigenlijk?

 

In het kader van de Wereld autismedag vandaag schrijf ik deze blog. 
Als kind/volwassene met autisme ben je voortdurend bezig met afkijken 'hoe het eigenlijk hoort'. Dat is voor 'gewone mensen' al lastig (er zijn niet voor niets veel boeken met die titel). De eerste plek waar je dingen afkijkt is in je ouderlijk gezin. Zoals mama dingen deed zou het wel horen. 
Dus vooral op sociaal vlak ben ik veel dingen gaan doen zoals mama deed. 
Maar het probleem... aan elk mens hangt bijna een eigen set met sociale regels. De ene vind dat je wel moet kussen, de andere niet. De ene vind 3 kussen, de andere weer 2. Dat zijn nog de simpele dingen. Net als het halen van een rijbewijs. Dat was ook simpel. Verkeersregels zijn heel eenduidig. Dit is de set met regels en daar zou je je in het verkeer aan moeten houden. En zo dacht ik dat het ook ging met sociale regels. Dit is de set regels (afgekeken van mama) en daar moet je je aan houden. 
Maar ja... zoveel mensen, zoveel regels... 



Dan word je weer naar links gestuurd en dan weer naar rechts. Wat is nu de juiste weg? Voor dat ik er erg in heb, probeer ik me alleen maar aan te passen aan de wegen van anderen en ben ik mijn eigen weg kwijt. Heb ik eigenlijk wel een eigen weg? Een eigen kleur? Een eigen identiteit? Dat als anderen me zien dat ze zeggen... oh, dat is die die.... claimt... Dat is soms mijn kleur bij anderen. Door al mijn cooping-gedrag, is dat het resultaat. 
Hoe dat gaat? 
Een voorbeeld: 
Ik doe iets op sociaal vlak. Bijvoorbeeld ik feliciteer iedereen braaf. Dat heb ik afgekeken bij mijn moeder. Dat hoor je te doen. 
Vervolgens hoor ik niets meer.... 
Dat klopt niet met mijn afkijk-gedrag... Voor elke felicitatie-kaart ging vroeger bij mijn moeder ook een bedankkaart op de bus. Dus dat heb ik bij het setje sociale regels in mijn hoofd opgeslagen. 
Maar nu in het voorbeeld hoor ik niets meer... ik word onzeker! Doordat ik onzeker wordt, wek ik de indruk dat ik wat terug wil horen voor eigen erkenning/eer. Maar is dat wel zo? Wat ik eigenlijk bevestigd wil hebben door iets terug te horen is dat ik mijn sociale regel (bij een verjaardag feliciteren) goed toegepast heb! Als ik niets meer hoor, trek ik (de voorbarige?) conclusie dat mijn sociale gebaar ongepast was. Maar misschien ook niet. Misschien is dat een boodschap dat er andere regels gelden: wel feliciteren maar geen bedankjes meer verwachten (dus kan ik in het bedanken naar anderen ook soepeler worden, want dat zegt de nieuwe regel). Eigenlijk ben ik voortdurend bij iedereen aan het checken of ik de regels - waarvan ik denk dat ze op dat moment en bij die persoon horen te zijn - wel goed toepas. Dát is de bevestiging die ik zoek. 
Mega-onzeker daarin. Zeker als reacties op berichten uitblijven. Deed ik het toch niet goed? Ik dacht nu toch echt geleerd te hebben hoe het hoorde. 
En tuurlijk ben ik vrij. En zou het geen flikker uit moeten maken hoe een ander oordeelt. Maar gaat het echt om het goed/fout van de ander? Nee. Ik heb de mening van die ander nodig om weer een stukje verder te komen op die vreselijk chaotische landkaart met weggetjes links, rechts, rechtdoor. Ik gebruik die meningen als navigatie door het sociale wegennet. Maar het punt... een ander mens gebruikt weer een andere TomTom. Zo wordt ik voortdurend alle kanten uitgezwieberd... 
Deze uitleg, zoals beschreven in deze blog, kreeg ik vannacht in mijn droom. 
Toen ik vanochtend mijn mailbox opende zag ik een reactie op mijn vorige blog 'woorden hebben kracht':  
'Woorden hebben kracht. Wat zullen alle uitspraken het je misschien nog zwaarder maken. Wees niet bang, ik voel dat ik je dat moet zeggen. Wees niet bang voor wat anderen van je vinden. Je krijgt zoveel aan adviezen en woorden over je heen. Maar je mag eruit halen wat opbouwend is en wat goed is. '
Dat was voor mij een bevestiging van mijn droom. Want ook zo'n reactie dat ik 'op mijn woorden moet letten en positief moet zijn...' (zie vorige blog), sla ik ook weer als een nieuwe set regels op. Weer een pijl erbij. Waar moet ik nu weer heen? Elk nieuw mens dat ik ontmoet zorgt voor nieuwe routeverwijzingen in het sociale wegennet. Pffff... zó vermoeiend en verwarrend altijd...  Doe dan maar dat roze pasje voor het echte verkeer. Daar rijd ik zo mee weg. 
Gelukkig weet ik wel een weg naar een Parkeerplaats voor als ik het écht niet meer weet... 

 

Deze zin is voor mijn gevoel altijd van toepassing... heb voortdurend het gevoel dat ik niet aan de juiste regels voldoe, omdat bij elk mens weer andere regels gelden en het afkijken dus niet afdoende helpt. Dus ik moet met zeer grote regelmaat die Parkeerplaats opzoeken, en bijtanken. Mijn navigatie synchroniseren met die van Hem. 'Maar wat vind U waar ik heen moet'? Want zonder dat ben ik hopeloos verloren en door al die verschillende menselijke TomToms was ik allang in de sloot beland. Daar lig ik ook wel bijna in soms. Dan kan ik niet meer zelf naar die Rustplaats, maar navigeert Hij me erheen. Mits ik de controle van het zelf willen sturen overgeef... Hoe hoort dat eigenlijk??? 

Hier het hele lied waar bovenstaande regel uitkomt: 






1 opmerking: