vrijdag 20 oktober 2017

Sociale angst

Een onderdeel van autisme is sociale angst. 
Ik merk het aan 'lieve piet'. De autistische man die ik bezoek in een gesloten instelling. 
Ik merk het aan mezelf. 
Sociale angst maakt dat vaak mijn aloude overlevingsmechanisme liegen naar boven kont. Te bang om zichtbaar te zijn. Dus verschuil ik me achter een masker - soms met andere nam - omdat ik ik niet durf te zijn. 
En hoe onveiliger ik me bij iemand voel, hoe groter de angst, hoe sterker dat mechanisme. 
Goed bedoelde adviezen als 'als je de liefde kent, is er geen ruimte voor angst', 'wordt vrij', etc. geven aan dat er weinig kennis is van de sociale angst bij mensen met autisme. 
Focussen op het overlevingsgedrag 'het liegen' doet mij ook geen recht. Beter is naar de oorzaak te gaan. De sociale angst. Wat kan er voor zorgen dat ik me veiliger voel. Onbegrip is ook vaak een bron van onveiligheid. Daarom ben ik vaak op zoek naar de bevestiging of mensen me wel begrijpen. En als ik me onveilig voel door onbegrip, dan op zijn minst willen weten of dát begrepen wordt. Dat ik me onveilig voel, als alles verkeerd begrepen wordt. 

Deze week stond in het ND een artikel over sociale angst bij autisme: 
 

Toen ik net op FB zat in 2012, was ik al op zoek naar verbanden, dingen willen begrijpen voor orde in mijn hoofd etc. 
Getuige deze hele oude chat gesprekken: 

 
 
 

Maar als het dan mensen zijn met gemeenschappelijke vrienden waarbij ik me niet veilig voel, dan komen de alters om me te redden. Mogen zij het vragen... 
Als ik me veilig zou voelen zou ik aan de gemeenschappelijke vriend rechtstreeks kunnen en dúrven vragen 'wat is nu de link tussen die en die, is die en die familie van leraar/moeder, etc.'. Maar bij onveilige gemeenschappelijke vrienden weet ik dat zulke vragen niet serieus worden genomen, er vanalles achter wordt gezocht (ze denken dat ik in hún netwerk indring), etc. Of de vragen worden als dwangmatig gezien. Met die voorkennis zijn deze mensen über onveilig... en mocht ik iets willen weten, dan valt de rechtstreekse optie af... en heb ik geen andere keus dan mijn overlevingsmechanismen in te zetten... 
(Want als ik wel de moed heb het rechtstreeks te vragen, wordt zo'n vraag niet serieus genomen). 

Om op sociale angst terug te komen. Gisteren was ik bij 'lieve Piet' op bezoek. Als iemand barst van de sociale angst is hij het wel. Met zijn autisme in een gesloten inrichting. Hij zal daar nooit wegkunnen. In het gesprek met mij verifieert hij om de minuut of hij spraakzaam genoeg is, hij begrepen wordt, etc. Bang om geen goede gesprekspartner te zijn. 

Ik herken het bij mijn moeder. Die nauwelijks voor zichzelf durft te staan. Staat bol van de sociale angst. 

Ik zat gisteren ook bol van angst. Kon er niet over praten. En uitte dat op mezelf. Deed mezelf pijn. 

Ik heb vandaag de rust opgezocht. Mijn angsten nog niet uit mijn bolletje. En elke prikkel is dan te veel. Kan er nog steeds niet over praten. 

Maar aan het einde van de middag moesten we jongste weer uit Nijmegen ophalen. 
Hij zit daar in een nieuw gebouw. De hekken rondom nog hoger dan bij het vorige gebouw. Sommige kamers hebben een eigen 'uitloop-tuintje omringt door mega-hoog hek'. Dan zit er een trampoline in die 'ren'. Bij aankomst stond daar een jongen in onderbroek te springen. Jongste zat met een andere jongen in de huiskamer. Een kamer met een plastic bank, tv achter plastic-glas en de deur op slot. 
De jongen bij hem had zo'n pak aan: 

 

Uiteindelijk werd de jongen in onderbroek uit de 'ren' gehaald door een medewerkster. Kreeg ook zo'n pak aan en werd met een kille still-face naar de huiskamer gebracht. BAM. Deur achter hem op slot. Twee jongens met zo'n pak. Deuren die elke ruimte afsluiten. Alsof alle menswaardigheid ze ontnomen werd. Daarbij vergeleken  is de gesloten inrichting van 'lieve Piet' zeer humaan. 
Het deed me pijn dat deze jongens in een soort van gevangenispak letterlijk gevangen zijn. Het verscheurde mijn hart. Het verlamt me. Nog meer emoties waar ik geen uitweg voor heb. Om het uiteindelijk maar op mezelf te botvieren... 
Kon er ook nog bij. 
Om rust te krijgen ontstaat de drang dingen te willen ordenen, verbanden te willen begrijpen, overzicht te hebben. 
Mijn hoofd dat vol zit met emoties en angsten probeert dan grip te krijgen op onbegrijpbare dingen. 
Want ik moet er niet aan denken dat dit jongstes voorland wordt... Zijn kleren die maken wie hij is vervangen door 'gevangenispakjes'. En dat omdat er niet voldoende handen zijn deze MENSEN de nabijheid te bieden die ze nodig hebben. In een gevangenispakje opgesloten in een steriele huiskamer. Waarna het personeel in een kantoor rapportages kan tikken achter de computer. Zullen de ouders dit weten? Of zitten ze keurig gekleed als pa of ma komt en is dit aan hun oog onttrokken? 
Ik weet met mijn emoties nu nog minder raad. 

Met autisme zit je vaak opgesloten in jezelf. 
Maar dit opgesloten wórden ontneemt deze jonge mensen letterlijk hun menswaardigheid. Hartverscheurend... letterlijk. 
Ik typ dit nu opgesloten in de slaapkamer. Daar kies ik zelf voor. Omdat het me niet lukt wat nu in mijn hoofd tolt met een buitenwereld te delen... 
of toch wel. Een beetje. Hier 'op papier'. 
Ik weet niet hoe ik het delen moet... 


1 opmerking: