maandag 5 maart 2018

Onzekerheid en jaloezie

Ik ben jaloers.
Dat heeft een beetje een bijsmaak als je dat naar buiten uitroept.
Een innerlijke criticaster die zegt dat het toch echt niet hoort je zinnen te zetten op dat wat van een ander is.
En toch roep ik het uit naar buiten.
Ik ben jaloers.

Jaloers?
Op wie?
Op je man?
Bang dat hij vreemd gaat?

Welnee.
In de verste verte niet.
We maken er wel eens grapjes over in groen.
Of in rood gil ik uit dat hij maar met een vrouw moet gaan trouwen die minder tot last is dan ik ben.

En toch ben ik jaloers.
Want ten diepste ben ik onzeker.
Leven met een autistische stoornis houdt ook in dat je levenslang je best moet doen om ergens bij te horen. Ik zeg levenslang. Want je blijft voelen dat je anders bent.
Je hebt wel mensen om je heen.
Zelfs mensen die je zo na aan het hart liggen (oef... iedereen ligt me eigenlijk na aan het hart...) dat je ze uitnodigt op je 50e verjaardag.... én er ook zijn.
En toch... is er iets tussen mij en die ander dat 'normale relatie' lastig maakt.
Ik zie ze te weinig.
Of te veel.
Of het contact blijft steken op het niveau of ze dit of dat van mij wel gezien hebben.
Terwijl ik net als ieder 'gewoon' mens snak naar diepere verbinding.

Ik ben jaloers.

Ik heb het uitgetekend hoe dat werkt bij mij:


Het rode vak rondom mij, met de rood-omcirkelde poppetjes, is mijn netwerk.
Maar ieder ander behoort ook weer in een netwerk. Soms tot meerdere netwerken (de volleybalvereniging en het koor). Vandaar dat ik de cirkels laat overlappen.
Maar vanuit mijn gevoel nergens écht bij te horen, doe ik mijn uiterste best (en dat is echt tot het uiterste) om bij andere netwerken te horen.
Het figuurtje in het midden symboliseert iets gezamenlijks, waardoor ze bij elkaar horen.
Dat kan zijn 'vader'.... alle kinderen in mijn klas die wél een vader hebben... Ik stroomde de kleuterschool al in zónder vader... wat voor die tijd erg uitzonderlijk was. En ook al voor die leeftijd. Hoe ouder je wordt, hoe meer mensen ook een vader moeten missen. Met dat verschil dat ze weten wát ze missen... Of een kring rondom een radiostation. Allemaal mensen die naar dezelfde zender luisteren. Of de oprichter daarvan. Of een kring rondom een favoriete leraar. Of een kring rondom een bekende dominee of voorganger. Of een kring rondom een goede spreker. Of een kring rondom die ene schrijver. Of een kring van mensen die allemaal in dezelfde plaats wonen... (dan zie ik hoe leuk die allemaal met elkaar lijken om te gaan...). Ga zo maar door.
De drive om er bij te horen. En daar ook mijn best voor doen... vanuit mijn anders zijn...
Het mislukt zó vaak...
En áls het dan lukt... Als ik dan even het gevoel heb deel te zijn van een bepaalde kring, dan wil ik dat tot in lengte van jaren vasthouden... De manier waarop ik werd aangesproken. De manier waarop ik werd benaderd. De manier waarop ik werd gezien.
Ik wil dat vasthouden.
En ben jaloers op al die mensen die dan (nog) wel in die kring zitten en ik gaandeweg de tijd toch niet meer.... Ik wil zijn zoals die mensen. Ik wil gedragskenmerken copiëren. Ik wil weten wie ze zijn en wat ze doen, want wellicht kan ik dan doorgronden hoe je in zo'n kring komt.
Allemaal vanuit de drive om ergens bij te willen horen, omdat je - ondanks de mensen om je heen - toch nooit echte verbinding voelt en hebt. Ben ik dan ontevreden met mijn eigen rode poppetjes?
Mensen die om mij heen staan om wie IK ben. Die mij als 'gezamenlijke' interesse hebben? Dat is het niet. Het is geen ontevredenheid. Het is het gevoel hebben nooit echt te kunnen verbinden en dan ga je letterlijk op zoek wat dan maakt dat die andere verbindingen wel zijn zoals ze zijn. Zeker als je bij een kring gehoord hebt, en daar niét meer bij hoort... Eindelijk heb je iets waar je bij hoort.... En vervolgens doet men zeer hun best om mij toch duidelijk te maken dat ik die kring LOS MOET LATEN.... Los laten? Verbinding doorsnijden?

Daarbij komt dat ik sociale omgangsvormen niet automatisch aanleer. Ik kan niet vertrouwen op mijn intuïtie en kan het gedrag van anderen vaak niet adequaat interpreteren (dus ga ik het maar copiëren...) .Ik denk dan dat ze boos zijn. Of niet meer van me houden (doordat taal naar mij bijvoorbeeld veranderd is in de loop der tijd, of verschillend is tussen verschillende personen. De ene spreekt me erg persoonlijk aan. De andere houdt daar letterlijk afstand in... ik kan dat dus niet generaliseren... wat ik wél altijd probeer...). De omgeving moet mij vaak spelregels, omgangsregels en ook impliciete regels over macht en autoriteit (herhaaldelijk) uitleggen en voordoen. Niet omdat ik dom ben. Maar omdat ik dat niet kan automatiseren. En dan denk ik dat die duidelijkheid er niet is....

Ik doe dus vaak ongelofelijk en voortdurend mijn best om sociale interacties te laten lukken en erbij te horen – zonder daar goed in te slagen. De omgeving is zich vrijwel nooit van mijn inspanningen bewust, juist omdat ik er altijd in tekort lijk te schieten. Een bittere pil. De omgeving zou moeten realiseren hoe eenzaam dit is en hoeveel energie het kost. Maar ze voelen het vaak als claimen en lastig. Als ik op school continu achter zo'n groepje aanliep waarvan ik dacht 'that's the place to be', dan zeiden ze 'we hebben geen honing aan onze kont'. 
Best lastig allemaal... 
En dan ben ik jaloers... 
Jaloers op al die mensen waarbij het zo automatisch lijkt te gaan... 
Jaloers op al de mensen die als vanzelf in allerlei netwerken staan. 

Maar jaloezie is ook iets waar een taboe op rust. 
Een emotie die je liever niet openbaar toont. 
Een emotie die met me op de loop gaat als ik in mijn eigen binnenwereld zit. 
Een emotie die me in het geniep dingen laat uitzoeken over al die netwerken. 
Wie zijn die mensen? 
Wat hebben zij wat ik niet heb? 
Wat doen zij wat ik niet heb? 
Wat hebben zij aan wat ik niet heb? 
Hoe dragen ze hun haar? 
Zijn er overeenkomsten? 
Wat zijn hun interesses? 
Hoe hebben ze het voor elkaar gekregen wél bij dat netwerk te horen? 

Op dat schoolplein trok ik dan dezelfde kleren aan als dat ene groepje. 
Maar dan nog voldeed ik niet. 
Het was iets in mij. 
Aan mij. 
Wat niet voldeed aan hun gemeenschappelijke normen. 
Ik kon dat nooit begrijpen. 

Ik kan dat in het leven van nu nog steeds niet begrijpen. 

Jaloezie is een emotie die ik nu vaak op mijn zolderkamer beoefen. 
Want op mensen afstappen en vragen waarom iemand tot dat netwerk behoort... 
Dat wordt totaal verkeerd geïnterpreteerd... 
Terwijl het voor mij een manier is om te begrijpen waarom ik toch niet tot dat netwerk behoor en daar dus ook niet meer mijn best voor hoef te doen. 
Het is een proberen te begrijpen van zeer complexe samenhangen. 
Want in bovenstaand schema zijn de overlappen tussen kringen nog simpel uitgebeeld. 
In het echt is het vaak veel complexer. 
Ik ben dan jaloers op mensen die wel tot zulke netwerken 'mogen' behoren. 
Eén van de oorzaken van mijn uitzoekgedrag in sommige netwerken. 
Toch om grip te krijgen... 
Op die zolderkamer. 
Eerlijk zeggen: X... Ik ben jaloers dat die poppetjes rondom jou staan. Wat is de reden dat zij in die kring behoren? 
Het is not done... 
Eerlijk zeggen en vragen hoe dingen zitten.... 
Nee. 
Dan maar terug naar die zolderkamer. 

Zij gaat door zich te ontworstelen van het systeem dat 'kerk' heet ruimte maken voor haar onderdrukte gevoelens. Over jaloezie schrijft ze dit:  
'Jaloezie leerde ik als een spiegel zien, waarin ik ontdekte dat mijn behoeften niet vervuld voelden en dat er op dat vlak ongeheelde pijn aanwezig was die mijn aandacht nodig had. Ik leerde steeds beter voor mezelf te zorgen door zo goed als ik kon te luisteren naar mijn èchte gevoelens, met zoveel mogelijk aandacht en zo weinig mogelijk oordeel.'

Wow.Jaloezie als behoeften die als niet vervuld voelen. Ongeheelde pijn daarvan. Dat is zeker wel zo. In mijn geval nog wat complexer. Want het gaat niet alleen om ongeheelde pijn uit het verleden. Maar door mijn autisme en het nooit echt kunnen slagen in verbinden, blijft die pijn voortduren. Mijn leven lang. Iniedergeval is het een signaal dat het aandacht nodig heeft. Liefde voor mezelf. Lief zijn voor mezelf. Naar deze gevoelens te luisteren. Ze zijn er. Au. Het doet pijn. 
Wat ik nu gewend ben te doen is deze pijn projecteren op mensen die in die netwerken zitten, waar ik niet toe behoor.... Mijn pijn projecteren op degenen die zeggen dat ik in die kring niet thuishoor. Of het nou is doordat ze roepen 'ik heb geen honing aan mijn kont', of dat ze het op andere manieren laten blijken. Door het sluiten van hun poorten. Door ontvriendingen op facebook. Door meer afstand in taal en emotie. Het roept de pijn van mijn onvervulde behoeften wakker (de hang naar verbindingen) en diegenen zijn de klos. Ik ga nóg dieper in het uitzoeken waarom anderen wel bij hen (mogen) horen. En waarom ik uitgesloten word. En mensen worden monsters voor me. 
Zijn zij verantwoordelijk voor de pijn van mijn niet kunnen verbinden? 
Ik doe wel alsof. 
Dan hoef ik mijn eigen pijn niet te voelen. 
Maar door zo te leven, komt het driedubbel bij me terug. 

Ja. Mijn leven met autisme doet gruwelijk pijn. 
Ik zal nooit als vanzelfsprekend in verbinding met anderen zijn. 
En dié pijn behoeft aandacht. 
Niet door anderen te beschuldigen dat ze mij niet zien. 
Maar door mezelf te zien. 
Ik hoop dat ik het ooit zal leren...
Want de kans dat ik terugval in die verwoestende patronen is levensgroot...
Ja. Ik ben jaloers.
En ja. Dat is mijn pijn van een leven lang anders zijn. 
En die pijn mag er ten volle zijn. 


3 opmerkingen:

  1. Kinderen van EEN Vader...wij geven je hand....Wij mogen samen lopen...naar Het Beloofde land.Daar zijn we allemaal gelijk,en zijn alle gevoelens ook gelijk.Liefs

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Wat een blog die raakt. Daar heb je zovele van, alleen vaak heb ik de tijd niet te reageren. Maar hier maak ik tijd voor.

    Wauw.... Je plaatje maakt het concreet. Wat een kruis draag je zo, door het gevoel nergens bij te horen.. We zijn allemaal gemaakt om te verbinden met anderen. Zo had God het bedoeld. Heb God lief boven en met alles in jou en heb je naaste lief als jezelf. Hij roept op tot verbinding. En dan die zondeval, de gebrokenheid. Die dit plan van Hem zo abrupt wil verstoren. Wat voel jij daar pijn van in je leven als ik dit zo lees.

    Wanneer je bedenkt dat je in geen enkel cirkeltje, werkelijk, echt hoor. Mag ik je dan een les meegeven?! Maak jezelf het middelpunt van jouw liefde. Begin maar om jezelf in het centrum te zetten. Begin maar achteraan Zijn opdracht. Heb jezelf lief. Want liefde is God. Is niet egoistisch, en komt voort uit God. En als er iemand is die liefde nodig heeft....

    Dan ben jij het! En weet en onthou: Jij staat in het middelpunt van Zijn liefde. Iedere dag, ieder uur, iedere minuut, altijd!

    BeantwoordenVerwijderen