dinsdag 17 juli 2018

Geen advies

Deze blog gaat over het omgaan met mijn eigen blogs/posts.
Hoe kunnen anderen het beste omgaan met wat ik uit aan wanhoop en dingen die te veel zijn.
Waar geen einde van in zicht lijkt en de warboel te groot.
Zelfs als ik het ontwar, is de realiteit weerbarstig (neem het zoeken naar een geschikte plek voor jongste).

Om iets meer controle over de warboel te krijgen, schrijf ik ook mijn blogs.
Om te uiten wat voor een ingewikkeld traject het is, blijft, wordt.




En ik snap dat onze (mijn) nood een gevoel van onmacht bij mijn lezers oproept.
Dat ze willen meedenken en met adviezen komen.
Dat is ontzettend lief.
Maar op de eerste plaats ben ik zelf intelligent genoeg om tot dezelfde oplossingen te komen.
Op de tweede plaats ben ik tot die oplossingen die aangedragen worden vaak zelf ook al gekomen.
Mijn hoofd werkt sneller dan het licht.
Het punt is eerder dat - ondanks deze 'oplossingen' - het nog steeds een puzzel blijft.
Letterlijk.

Soms deel ik echt praktische hulp-oproepen.
Oppas.
Zaken waar twee rechterhanden voor nodig zijn.
En daarbij ben ik bijna altijd nog uit de brand geholpen.
Vonden we de gevraagde hulp. Omdat we via sociale media via via op het spoor kwamen.
Gedeeld op FB, twitter, app-groepen.
Zichtbaarheid loont en IRL hebben we nu eenmaal te weinig kanalen.

Maar de meeste anderen dingen die ik deel is verwoording van de chaos in mijn hoofd.
Vaak over hele concrete, praktische zaken (zoals het zoeken naar een woonplek van jongste).
Het zou bij anderen al als chaos voelen, laat staan bij mij.

En net als gisteren.
Ik was (ben) rood.
Nee, dat is nog niet over.
Ik snap een sociale context niet.
Maar degene die het me uit kan leggen, lijkt van de aardbodem verdwenen.
Ik denk dan echt dat diegene dood is.
En dat zou nog steeds zo kunnen zijn.
Want diegene heeft zich nog steeds niet gemeld, en dat zou diegene anders allang gedaan hebben.
Dit is niets voor die persoon.
Ik ben er - omdat ik dit niet snapte - compleet van geflipt.
En ik heb er nog steeds geen rust over.
Dit is echt niet normaal.
Ben dan echt in paniek omdat ik bang ben voor het ergste.

In rood roep ik altijd 'ik wil dood', of 'help'.
En de prakstische helpers komen gelijk met 'hoe wil je dat ik je help'? 'waarmee kan ik je helpen'?
En dat antwoord heb ik niet.
Het is de help van een drenkeling.
Die drenkeling denkt ook niet, 'leer me zwemmen, eerst A, dan B, dan C'.
Die drenkeling wil dán uit die ademnood. Op dát moment.
Dat is mijn 'help'.

Als je twee jaar terug gaat in de tijd en de állereerste blog terug leest waarin ik voor het eerst uitleg over die groen, oranje, rood-schakeringen:
http://kwetsbaarheid.blogspot.com/2016/02/in-het-rood-of-in-het-groen.html
Dan zie je de volgende kernwoorden terug:
Woorden die bij het rode gedeelte passen zijn:
  • verwarring
  • paniek
  • onrust
  • geen overzicht
  • vermoeid
  • angstig
  • geen eigen controle
  • aanklampen/claimen
  • emotioneel
  • wil dood (rijmt op rood)
  • moeten
Woorden die bij het groene gedeelte past is:
  • zélf controle over dingen
  • in eigen structuur mijn dingetjes lekker kunnen doen
  • mogen
  • willen

Zoals ik ook in die blog zélf uitleg, heb ik in rood vaak geen overzicht. 
Wat veel is, zal veel blijven. 
Maar mijn 'help' in rood is vaak: 'help me met het aanbrengen van overzicht in een situatie'. 
En ook: geen eigen controle hebben. 
En het lukt me ook niet die te herpakken. 
Vandaar het aanklampen/claimen... én .... 'help'-roepen. 
Ik verlang ernaar weer zelf de regie te hebben over veel te complexe brijen in mijn hoofd. 
Maar heb daar net dat zetje, of hulp van een ander bij nodig. 
Iemand die de juiste vraag aan me stelt. 
Waardoor ik de knopen kan tellen, in plaats van dat het zo eindeloos en chaotisch lijkt. 

Afgelopen zondag hadden we in de kerk een mooie preek over de man die al 38 jaar verlamd was. 
Hij had geen mens om hem naar het genezende badwater te brengen, en dus zat hij er na 38 jaar nog. 
Jezus zet hem in zijn eigen kracht: 'neem je matras op en wandel'. Niet afhankelijk van 'de mensen die het altijd af laten weten of het verkeerde doen (in hun onmacht), maar zélf opstaan. De eigen controle. Je bent zó mooi geschapen (bijna Goddelijk, zegt Psalm 8) dat je die opstandingskracht in je hebt. Wacht niet tot anderen het voor je doen. De regie/ de verantwoordelijkheid over je eigen leven. 
Een prachtige insteek van dit verhaal. 
Hier is de gehele dienst terug te zien: https://kerkdienstgemist.nl/media/1582865-PKN-Oss .
Mijn help is vaak: 'help me weer zelf controle over mijn eigen leven te krijgen, hoe ingewikkeld dat ook is'. 
Het punt is dat ik mezelf als drenkeling niet zelf aan mijn eigen haren omhoog kan trekken. 
Als iemand met de juiste vraag me weer boven water krijgt, kan ik weer zélf verder met die zwemlessen voor A, B en C. Totdat ik weer vastloop. Dan heb ik weer die 'redding' nodig. 
Maar niemand hoeft en kan die zwemlessen van me overnemen. 
Die moet ik zelf doen. 
Want als mensen dat - in hun onmacht - willen overnemen, leer ik nóg niet zelf zwemmen. 
Ik heb mensen als Jezus nodig die me helpen mijn eigen matras op te pakken. 
En wat je vooral niet moet doen in rood? 
Prikkels toevoegen. Want de niet te overziene chaos heeft me al overprikkeld. En prikkels toevoegen door herhaaldelijk te vragen hoe het nu is, etc. is mot done. Hoe lief en goed bedoeld ook. Maar in rood kán ik niet verwoorden wat er is, behalve ‘help’ roepen. Ik mis dan die uitdrukkingsvaardigheid en de juiste taal. Ik heb dan géén taal. Vele functies vallen dan ook echt uit. Ik verlam... en vlucht... en verdwijn in een eigen veilige wereld. Laat me dan ook AUB met rust. Als ik terug oranje ben (wat met prikkels toevoegen niet echt lukt), kan ik de juiste vragen weer aan en maak ik graag gebruik van jullie hulp om mijn eigen matras op te pakken en te lopen. 

Wat hier prachtig bij aansloot is een artikel dat gisteren (16 juli) in het Nederlands Dagblad stond. 





Ik heb in bovenstaand artikel onderstreept wat voor mij het belangrijkste is.
Je kunt het artikel ook hier lezen: https://vertrouwenveilig.files.wordpress.com/2018/07/waarom-je-bij-problemen-beter-geen-advies-kunt-geven-nederlands-dagblad2.pdf

Wat ik onderstreept heb:

  • Als iemand ergens mee zit, zegt hij, moet je juist géén advies geven. Het is veel beter om de ander te helpen zelf de oplossing te bedenken.
  •  goedbedoelde raad van een ander kan op de zenuwen werken.(maakt mij nog roder, omdat het prikkels toevoegt.)
  • vervelend... te horen dat de ander het beter weet. Die heeft kennelijk wel de kennis en de moed en de vaardigheden om eruit te komen en wij niet. (maakt me inderdaad onzeker...)
  •  probeer in de huid te kruipen van de ander, zonder daarbij meteen aan oplossingen te denken, en stel vervolgens de juiste vragen. Zoals: wat is je grootste probleem? (Wat is mijn grootste probleem in mijn rood nú? Waar ben ik bang voor? Dat degene waar ik niets van hoor iets ergs is overkomen. We hebben duidelijke afspraken. En het is niets voor haar om die afspraken niet na te komen. 'Waar ben je dan?!', heb ik haar al verscheidene keren gemaild. Op een post van haar man gereageerd... Nérgens reactie op... Bang dat er iets ernstigs is (waar ik met mijn gevoelens dan ook geen raad mee weet... behalve rood worden...). 
  • Dat lijkt een voor de hand liggende vraag, maar het wonderlijke is, zegt hij, dat die vraag zelden wordt gesteld, ook niet door professionele hulpverleners. Omdat ze, na het aanhoren van het verhaal, zelf wel denken te weten waar de ander mee worstelt. ‘Dat is een misvatting. 
  • Mensen moeten daar vaak lang over nadenken. Het is een chaos in hun hoofd omdat ze hevig hebben lopen piekeren.’ Terwijl een bondige probleemdefinitie de sleutel is voor de oplossing,
  • Daarmee wordt het antwoord op de volgende vraag een stuk makkelijker: ‘wat zou je zelf het liefste aan je probleem willen doen?’ (Zorgen dat ik terug groen wordt... wat lastig is, omdat ik er nog steeds geen rust over heb. Wat ik kon heb ik gedaan. Nu ligt het in handen van anderen. Mijn eigen matras oppakken is mijn eigen ritme van 'moet-en-wil-dingen' herpakken en in vertrouwen (dat wat er ook gebeurd het in Zijn hand is), de dingen doen die ik moet- en wil doen. Niet in de paniek leven, maar in het nu met de taken die me te doen staan. )
Je ziet. Ik stel nu mijn eigen coachende vragen. 

Dat lukt me alleen om dat ik oranje ben.
In rood lukt dat niet.
Maar dit artikel is niet voor/over autisme geschreven.
Want weet je wat het is?
Al verwerken mijn hersenen dingen anders, ik ben nog steeds mens.
Dit zijn behoeften die élk mens heeft om op deze manier gehoord en geholpen te worden.
Alleen is het bij mij wat sterker.
Ik raak sneller overprikkeld van chaos in mijn hoofd (geen overzicht, dingen niet kunnen overzien), en heb dus vaker en meer hulp nodig om mijn eigen matras weer van de grond te tillen.
Dat is mijn verschil met anderen. Dat het sneller heen en weer flipt.
Maar hoe sneller ik weer het gevoel heb zelf de controle te kunnen hebben (hoe uitzichtsloos ook), hoe beter het met me gaat.
Ben ik daarin anders dan anderen?
Nee.
Mijn behoeften zijn precies hetzelfde.
Alleen door mijn autistische zijn wat nadrukkelijker aanwezig en intenser de nood aan 'geholpen' willen worden.
Het verdrietige is juist dat  mensen afhaken, omdat ze denken niet met deze behoeften om te kunnen gaan. Maar in de kern verschillen mijn behoeften niet van de jouwe en de jouwe.
Het is enkel verdrietig dat ik zo nog meer overprikkeld raak als mensen prikkels blijven toevoegen door hun goedbedoelde adviezen, hun herhaalde 'hoe is het nu'-vraag, en het uitblijven van bovengenoemde juiste hulp. Ik schreeuw er om, maar het lukt me niet deze hulpvraag in woorden uit te drukken. Ik klamp en claim.... en mensen sluiten hun deur, in plaats van te voorzien in wat ik nodig heb (wat dus helemaal niet zo afwijkend is). Want er zijn maar weinig 'luisteraars' die deze gaven van juiste vraagstelling bezitten. Of ik heb ze kortdurend gehad (zoals in de therapie in de blog die ik hierboven aanhaal), en daarna moest ik met mijn eigen matras gaan wandelen.
En ik grote lijnen lukt dat. Doordat ik zoveel meer inzicht heb in mijn eigen leven/problematiek.
Maar in 'geen-overzicht-hebben-situaties', lukt dat dus niet.
Dan mis ik echt mensen die dit kunnen, waar ik op terug kan (en mag) vallen.
Met deze doodnormale menselijke behoefte, die door mijn autistisch zijn vaker en intenser aanwezig is.
Dus als ik 'help' roep.... Laat me met rust en stel wat later de juiste vragen.
Heb je daar hulp bij nodig?
Lees dan vooral het kader over 'de tips om goed te luisteren' bij bovenstaand artikel.
Nu, kan ik mijn hulpvraag verwoorden.
Dus dat heb ik bij deze gedaan.


4 opmerkingen:

  1. Ken je het gedicht: Luisteren, Ingeborg?
    Ik gebruik het vaak.

    Luisteren
    Als ik je vraag naar mij te luisteren
    en jij begint mij advies te geven,
    dan doe je niet wat ik vraag.

    Als ik je vraag naar mij te luisteren
    en jij begint mij te vertellen waarom
    ik iets niet zo moet voelen zoals ik het voel,
    dan neem je mijn gevoelens niet serieus.

    Als ik je vraag naar mij te luisteren
    en jij denkt dat je iets moet doen
    om mijn problemen op te lossen,
    dan laat je mij in de steek
    hoe vreemd dat ook mag lijken.

    Misschien is dat de reden
    waarom bidden werkt
    omdat God niets terugzegt en geen adviezen geeft
    of probeert dingen voor je te regelen.

    God luistert alleen maar en vertrouwt erop
    dat je er zelf uitkomt.

    Dus, alsjeblieft,
    luister alleen maar naar me
    en probeer me te begrijpen.

    En als jij wilt praten
    wacht dan even
    en ik beloof je dat ik op mijn beurt
    naar jou zal luisteren.
    Leo F. Buscaglia

    BeantwoordenVerwijderen